A A A

Trynitarze w Krotoszynie

  • Dawny Klasztor Trynitarzy, obecne Muzeum
    Dawny Klasztor Trynitarzy, obecne Muzeum

Zakon Trójcy Przenajświętszej czyli trynitarzy został założony przed ośmiuset laty przez św. Jana de Matha (zm. 1213). Święty ten urodził się ok. 1154 roku w małej alpejskiej miejscowości Faucon w Prowansji w pobliżu dzisiejszej Barcellonnette, z rodziców Eufemio ze szlacheckiej rodziny, posiadającej korzenie katalońskie, de Matha oraz z Marty z Viscontich Fenouillet, pochodzącej z jednej z najważniejszych rodzin langwedockich. Początkowe nauki pobierał w Faucon, Aix-en-Provence i prawdopodobnie w Marsylii. Tam też spotkał się po raz pierwszy z problemem socjalnym dotyczącym piractwa i niewolnictwa chrześcijan wśród muzułmanów. Studia teologiczne odbył pod kierunkiem pochodzącego z Cremony Guillermo Prevostino w paryskim Studium, z którego wkrótce powstał uniwersytet Sorbony. Po uzyskaniu stopnia doktora, co nastąpiło zapewne w latach 1190-1192, rozpoczął nauczanie teologii, wykładając Senteneje Piotra Lombarda. Z całą pewnością właśnie w Paryżu spotkał się z Lotario Segni, który wkrótce miał zostać papieżem Innocentym III. Upadek Jerozolimy i w jego następstwie przedsięwzięta III krucjata, w której wzięli udział najważniejsi monarchowie chrześcijańskiego świata, m. in. Filip August, Ryszard Lwie Serce i Fryderyk Barbarossa, spowodowały, iż rzesza chrześcijan popadła w niewolę.

Fundamentalnym wydarzeniem, które odegrało doniosłą rolę w założeniu Zakonu trynitarzy była msza św. prymicyjna św. Jana de Matha, odprawiona w święto św. Agnieszki secundo - dnia 28 stycznia 1193 roku w Paryżu w obecności bpa Maurica de Sully i o. Roberta, opata św. Wiktora. Wedle tradycji hagiograficznej prymicjant miał prosić Boga o znak z nieba, do jakiego Zakonu miałby wstąpić. Podczas przeistoczenia, kiedy wzniósł Hostię w górę, ujrzał Chrystusa w majestacie z niebiesko-czerwonym krzyżem, wraz z dwoma niewolnikami skutymi łańcuchami - jednym białej, a drugim, czarnej rasy. Licznie zgromadzeni zaproszeni goście również byli świadkami tej niezwykłej wizji. Tę właśnie scenę nakazał św. Jan de Matha, założyciel i pierwszy generał , trynitarzy, umieścić na pieczęci Zakonu, jako herb, a ok. 1210 roku ulokować nad wejściem do rzymskiego szpitala San Tommaso in Formi.s. Ta zachowana do dziś mozaika Kosmatyńska  przedstawia Chrystusa - Pantokratora, trzymającego za ręce dwóch niewolników: białego, dzierżącego w swej dłoni krzyż niebiesko-czerwony oraz czarnego. Mozaikę obiega napis: Signum Or dinis Sanctae Trinitati.s et Captivorum.

Chcąc przemyśleć treść wizji Jan udał się na miejsce samotne, położone w lesie ok. 80 km od Paryża, o nazwie Cerfroid. Tam spotkał czterech pustelników, pędzących czas na modlitwie i postach. Ci przyjęli go z niezwykłą radością. Wedle tradycji mistrzem duchowym eremitów był Feliks, pochodzący z królewskiej rodziny od Henryka I, a przez rodzinę matki z książąt de Iialois. Miał się on urodzić ok. 1150 roku i otrzymać na chrzcie imię Hugo.

W 1725 roku, kiedy właścicielem Krotoszyna został Józef Potocki, który ufundował już trynitarzom dwa klasztory, w Stanisławowie i Tomaszowie, sprowadził ich także do Krotoszyna. Otrzymali tutaj kościół drewniany św. Piotra i Pawła oraz wieś Zamysłów. Biskup Teodor Potocki zatwierdził to i 11 czerwca 1731 r. uroczyście wprowadził trynitarzy do kościoła. Zobowiązał ich, aby co niedzielę jeden z ojców wygłaszał kazanie apologetyczne po niemiecku w kościele parafialnym św. Jana. Kościół drewniany stał do roku 1767. Wtedy to druga żona Józefa Potockiego wybudowała kościół murowany, który był konsekrowany w 1775. W czasie kasaty zarządzonej przez Cesarza Austrii Józefa II w 1783 r. rząd pruski sprzedał wieś Zamysłów, a kościół przeznaczył dla uczniów szkoły realnej w tym mieście.